Poprzednia

ⓘ Nový dum – kolonia szesnastu funkcjonalistycznych jednorodzinnych domów mieszkalnych w Brnie wybudowana w roku 1928 jako wzorcowe osiedle nowoczesnych mieszkań ..



                                     

ⓘ Nový dum

Nový dum – kolonia szesnastu funkcjonalistycznych jednorodzinnych domów mieszkalnych w Brnie wybudowana w roku 1928 jako wzorcowe osiedle nowoczesnych mieszkań prezentowane na odbywającej się wówczas wystawie "Współczesna Kultura Czechosłowacji”.

                                     

1. Historia

Idea wzniesienia w Brnie wzorcowego osiedla mieszkalnego narodziła się w środowisku miejscowych architektów zafascynowanych od połowy lata dwudziestych funkcjonalizmem. Osiedle to miało prezentować najnowsze osiągnięcia czechosłowackiej architektury mieszkaniowej, a zwłaszcza miejscowego brneńskiego środowiska, dla którego inspiracją byli architekci francuscy z Le Corbusierem na czele oraz holenderscy z grupy De Stijl. Inspiracją dla twórców było wybudowane w roku 1927 osiedle Weißenhof w Stuttgarcie towarzyszące zorganizowanej przez Deutscher Werkbund wówczas wystawie mieszkaniowej. Dla pomysłodawców powstania kolonii Nový dum skupionych w organizacji Svaz československého díla będącej odpowiednikiem niemieckiego Werkbundu okazją stała się planowana na rok 1928 w Brnie wystawa "Współczesna Kultura Czechosłowacji”. Kolonia domów mieszkalnych miała być jedną z jej ekspozycji.

W przeciwieństwie do stuttgarckiego Weißenhof brneński Nový dum był inicjatywą całkowicie prywatną bez żadnego wsparcia finansowego ze strony państwa czy innych organizacji. Organizatorami budowy kolonii byli dwaj przedsiębiorcy budowlani František Uherka i Čeněk Ruller. W październiku 1927 r. zaprosili do współpracy dziewięciu architektów, którzy do końca tegoż roku opracowali dla nich projekty domów jednorodzinnych. Wybranymi przez nich architektami byli: Bohuslav Fuchs, Jaroslav Grunt, Jan Víšek, Arnošt Wiesner, Jaroslav Syřiště, Hugo Foltýn, Miroslav Putna, Jiří Kroha i Josef Štěpánek. Wszyscy oni z wyjątkiem Štěpánka, który pochodził z Pragi, byli miejscowymi architektami mieszkającymi i tworzącymi w Brnie. Była to jednak zróżnicowana pod względem wieku i doświadczenia grupa architektów. Najstarszy z nich Syřiště miał już wówczas prawie pięćdziesiąt lat, podczas gdy urodzeni na początku XX w. Foltýn i Putna nie ukończyli jeszcze studiów.

Budowa osiedla rozpoczęła się w lutym 1928 r., a otwarcie osiedla dla zwiedzających nastąpiło ze znacznym opóźnieniem bo dopiero 28 sierpnia 1928, już pod koniec wystawy. Nie cieszyła się też zbyt dużym zainteresowaniem wśród gości zwiedzających wystawę i zakończyła się stratami finansowymi dla inwestorów, przez co jeszcze przez pewien czas zwlekali z wypłata reszty honorarium dla architektów. Domy, które po zamknięciu wystawy miały zostać sprzedane nie znalazły w szybkim czasie nabywców, jedynie eden udało się wynająć.

Osiedle przetrwało do czasów współczesnych w stanie niezmienionym, wszystkie domy zachowały się, choć ich właściciele przez lata dokonywali licznych zmian. Od lat dziewięćdziesiątych XX w. większość z nich chroniona jest jako zabytki architektury.

                                     

2. Architektura

Kolonia Nový dum znajduje się w północno-zachodniej części Brna w dzielnicy Žabovřesky. Zajmuje działkę o kształcie trapezu ograniczoną ze wszystkich stron ulicami, którą w północnej części przecina jeszcze jedna ulica. Szesnaście domów jednorodzinnych skupionych jest w siedmiu grupach. Autorami koncepcji rozplanowania domów byli Bohuslav Fuchs i Jaroslav Grunt. Od południa przy ulicy Petřvaldskiej znajduje się szereg trzech domów nr 1-3 autorstwa Fuchsa oraz dwa połączone ze sobą domy nr 4-5 autorstwa Josef Štěpánka. Od wschodu przy ul. Šmejkalovej wzniesiono szereg trzech jednakowych domów o numerach 6-8 zaprojektowanych przez Jaroslava Grunta. Północną część kolonii oddzieloną od południowej ulicą Drnovicką tworzy pięć domów: wolnostojący dom nr 9 autorstwa Jiříego Krohy, szereg czterech domów o numerach 10-13, których autorami byli – Hugo Foltýn nr 10, Miroslav Putna nr 11 i Jan Víšek nr 12-13 oraz jeszcze jeden wolnostojący dom nr 14 zaprojektowany przez Jaroslava Syřiště. Całość zamykał od zachodu znajdujący się przy ul. Bráfovej dwurodzinny dom nr 15-16 autorstwa Arnošta Wiesnera.

Ze względu na małą powierzchnię działki kolonia składa się wyłącznie z domów jednorodzinnych. Wszystkie domy zostały zaprojektowane według ustalonych wcześniej zasad. Domy miały być dwupiętrowe, z płaskim dachem, bez podpiwniczenia. Parter miały zajmować wyłącznie pomieszczenia gospodarcze i ewentualnie garaż, pierwsze piętro miało być częścią dzienną z kuchnią, jadalnią i pokojem dziennym, na drugim piętrze sypialnie z wyjściem na taras. Domy miały też być wyposażone w wbudowane meble oraz znormalizowane drzwi i okna. Ujednolicenie dotyczyło także konstrukcji. Wszystkie domy zostały miały żelbetowy szkielet wypełniony bloczkami z ziemi okrzemkowej. Jedynym wyjątkiem był ceglany dom nr 14.

W ocenie współczesnych historyków architektury kolonia Nový dum prezentowana pod koniec brneńskiej wystawy, pomimo jej finansowego frekwencyjnego fiaska, stała się ważnym elementem w historii czechosłowackiej architektury modernistycznej. Próba adaptacji nowoczesnych trendów w światowej architekturze mieszkaniowej do miejscowych warunków, która była tu przedmiotem prezentacji, stała się w latach trzydziestych wzorcem w projektowaniu domów mieszkalnych dla wielu czechosłowackich architektów modernizmu.

Kolonia Nový dum współcześnie

                                     

3. Literatura

  • Jan Sedlák: Kolonia "Nowy Dom” w Brnie. W: Ten wspaniały wrocławski modernizm. Materiały z konferencji Komisji Architektury i Urbanistyki wrocławskiego oddziału Polskiej Akademii Nauk Wrocław 1991. Wrocław: Wydawnictwo VIA, 1998, s. 177-190.

Wielojęzycznym słowniku

Tłumaczenie
Free and no ads
no need to download or install

Pino - logical board game which is based on tactics and strategy. In general this is a remix of chess, checkers and corners. The game develops imagination, concentration, teaches how to solve tasks, plan their own actions and of course to think logically. It does not matter how much pieces you have, the main thing is how they are placement!

online intellectual game →